เมื่อปี พ.ศ. 2551 ข่าวดังที่เราได้ยินเกี่ยวกับรถไฟ คงไม่มีเรื่องใดดังไปกว่าเรื่อง "ตัวเรือด" ซึ่งถูกพบบนรถไฟด่วน สปรินเตอร์ ตู้หมายเลข 2522 เดินทางจากรุงเทพฯ ไปจังหวัดอุบลราชธานี และการรถไฟแห่งประทเศไทยก็ยอมรับว่ามีเรื่องดังกล่าวเกิดขึ้นจริง และสัญญาว่าจะกำจัดตัวเรือดให้เรียบร้อยหลายๆ คนก็คงสงสัยว่า ตัวเรือดเป็นอย่างไรและทำไม..ตัวเรือดถึงไปอยู่ในขบวนรถไฟได้ ก่อนอื่นเรามาทำความรู้จักตัวเรือดกันก่อน
ตัวเรือด หรือ Bed Bug มีหลายชนิด บางชนิดกินเลือดสัตว์ บางชนิดกินเลือดคน ตัวมีลักษณะแบน ขนาดความยาวประมาณ 3-6 มม. ส่วนท้องเป็นรูปกลมยาว หัวยาว ป่องเล็กน้อย แต่ก่อนแมลงพวกนี้จะเป็นแมลงโบราณ อาศัยอยู่ตามบ้านเรือน และมนุษย์เรานี่เองที่เป็น ตัวพาหะนำพวกมันมาเคลื่อนที่
สำหรับต้นเหตุที่ทำให้ตัวเรือดแพร่กระจายบนรถไฟ คาดว่าคงติดมาจากนักท่องเที่ยวกลุ่มผู้เดินทางที่ในบางครั้งไม่ค่อยพิสมัยการอาบน้ำชำระร่างกาย มีการหมักหมมเป็นเวลานานกระทั่งมีกลิ่นตัว ซึ่งนั่นแหละคือสิ่งที่ตัวเรือดชอบหนักหนา
แหล่งที่ "เรือด" ใช้เป็นที่หลบซ่อนจะเป็นตามหลืบ รอยแตก ซอกอาคาร ที่นอน เตียง พรมปูพื้น บริเวณที่แสงสว่างเข้าไม่ถึง กระทั่งเมื่อมีคนพักอาศัยหลับนอนไอความร้อนที่ออกมาจากร่างกาย จะเป็นตัวดึงดูดพวกมันออกมาดูดเลือดจากมนุษย์และสัตว์ที่เลี้ยงลูกด้วยนม
เมื่อมันอิ่มลำตัวจะคล้ำลง ปากของตัวเรือดมีลักษณะโค้งงอสามารถสอดเข้าไปในร่องด้านล่างของลำตัว ขณะที่โดนกัดเหยื่อจะไม่รู้สึกตัว นั่นก็เพราะขณะดูดเลือด ปลายท่อซึ่งอยู่บริเวณปาก จะปล่อยสารที่เป็นตัวไม่ให้เลือดช็อค คล้ายยาสลบทำให้จณะโดนกัดจะไม่รู้สึกเจ็บปวด กระทั่งมีอาการคัน หากเกามากๆ จะยิ่งอักเสบและติดเชื้อซ้ำ
วงจรชีวิตและการขยายเผ่าพันธุ์ จะเริ่มอายุเฉลี่ย 6-12 เดือน โดยตัวผู้จะใช้อวันยวะสืบพันธุ์แทงตัวเมียเพื่อผสมพันธุ์ และเมื่อทำหน้าที่ผสมพันธุ์เสร็จตัวผู้จะตายทันที ส่วนตัวเมีย หลังจาก 7-14 วัน หากได้กินเลือดมันจะเริ่มวางไข่ตามซอกที่มิด วันละ 5 ใบ เป็นระยะเวลานาน 50 วัน เมื่อตัวอ่อนอายุได้ 30 วัน หากได้ดูดกินเลือดก็จะเข้าวัฏจักรใหม่อีกครั้ง แต่หนนี้ถ้ามันได้เลือดมาหล่อเลี้ยงชีวิต อายุจะยืนยาวเพียง 6 เดือนเท่านั้น และหากบริเวณที่ตัวเรือดหลบอาศัยอยู่ ไม่มีเหยื่อแวะมาให้ดูเลือด มันสามารถแฝงตัวรอได้นาน 12-18 เดือนเชียวล่ะ...ตัวเรือดสามารถแพร่เชื้อไวรัสตับอักเสบบีจากคนหนึ่งไปยังอีกคนหนึ่งได้ กรณีที่ตัวเลือดไปกัดคนที่มีเชื้อดังกล่าว นอกจากนี้ยังสามารถแพร่เชื้อ ทริพาโนโซมา ครูไซ (Trypanosoma cruzi) ซึ่งเป็นเชื้อพยาธิในเลือดได้ด้วย
ตัวเรือด..เป็นภัยต่อมนุษย์ และมนุษย์ก็คือพาหะสำคัญ อีกทั้งยังเป็นปัจจัยในการแพร่ขยายเผ่าพันธุ์ วิธีกำจัดไปให้หมดนั้นเป็นเรื่องยาก ตราบใดที่เรายังต้องเดินทางไป-มาอยู่ จึงทำได้เพียงการป้องกันตัวเองไม่ให้โดนตัวเรือดกัด โดยหลีกเลี่ยงการอยู่ในที่สกปรกหรืออยู่ร่วมกับคนที่ไม่รักษาความสะอาดร่างกายหรือเสื้อผ้า เป็นต้น
ส่วนที่บ้านอยู่อาศัยของเรานั้น วิธีการป้องกันที่ดีที่สุดที่จะไม่ให้ตัวเรือดมาอยู่อาศัยก็คือทำความสะอาดบ้าน นำที่นอนหทอน ผ้าห่มออกมาตากแดดบ่อยๆ ดูแลเรื่องสุขอนามัยให้สะอาดเพียงเท่านี้มันก็ไม่มาขออาศัยอยู่ และเราก็ปลอดภัยจาก.."ตัวเรือด..มหาภัย"
